Đọc hết 81 chương không có nghĩa là đã đi hết con đường của một văn bản. Có khi một lượt đọc chỉ vừa đủ để biết câu nào cần trở lại, và điều nào có thể thử trong cách sống tuần này.
Khép một lượt đọc, mở một việc làm
Đạo Đức Kinh thường nói bằng những hình ảnh và cặp đối lập: mềm và cứng, đầy và vơi, làm và không tranh. Các câu ấy có thể được đọc theo nhiều lớp. Phần liên hệ dưới đây là một gợi ý thực hành, không phải lời khẳng định rằng mỗi chương chỉ có một nghĩa duy nhất.
Chương 81 khép sách bằng những câu về lời đáng tin, việc làm cho người và hành động không tranh. Nguyên văn chương 81 theo bản Vương Bật đặt việc nói, biết, trao đi và hành động trong cùng một mạch.
Không cần chọn một điều thật lớn. Có thể là kiểm tra thông tin trước khi khẳng định, hỏi người khác cần gì trước khi giúp, hoặc ghi nhận phần việc của người khác mà không giành lấy câu chuyện. Một thực hành nhỏ giúp văn bản rời khỏi trang sách mà không thành khẩu hiệu.
Chọn theo chỗ đời sống đang vướng
Nếu ta nói quá nhiều mà làm chưa đủ, chọn một lời hứa và làm rõ giờ thực hiện. Nếu hay can thiệp vào việc của người khác, chọn một lần hỏi trước khi đưa lời khuyên. Nếu thường giữ phần công lao, chọn một lần nói tên người đã cùng làm.
Chọn theo chỗ đang vướng khác với chọn câu mình thích nhất. Đừng đặt mục tiêu “không bao giờ tranh”. Hãy thử một cuộc họp không chen ngang khi người khác đang nói. Đừng hứa “luôn luôn mềm”. Hãy thử trả lời một email khó sau khi đọc lại một lần.
Cuối mỗi ngày, ghi ba dòng: hôm nay đã thử điều gì, điều gì xảy ra, và lần sau sẽ điều chỉnh ở đâu. Nếu quên, không cần bù bằng một bản tự kiểm dài. Chỉ cần quay lại vào ngày kế tiếp.
“Không tranh” không có nghĩa là im lặng trước điều sai hoặc bỏ qua ranh giới. “Vô vi” không phải là không làm gì. Một cách đọc tốt cần giúp ta hành động đúng lúc, đúng mức và chịu trách nhiệm.
Sau 81 chương, có thể ta chưa có câu trả lời cuối cùng. Chọn một điều thôi. Làm đủ lâu để thấy nó trong đời sống, rồi đọc lại từ câu hỏi mới nảy sinh.
Đọc thêm Lời chân thật, việc làm không tranh.