Chương 6 rất ngắn, nhưng giữ một hình ảnh sâu: “thần của hang sâu” không chết; đó là “con cái huyền diệu”, cánh cửa của trời đất. Ngôn ngữ cổ trong chương này có nhiều cách diễn giải. Có thể đọc nó như lời gợi về một nguồn sinh thành âm thầm, không phô trương mà bền bỉ có mặt.

Bản tiếng Hán

谷神不死，是謂玄牝。玄牝之門，是謂天地根。綿綿若存，用之不勤。

Dịch tiếng Việt dễ hiểu

Thần của thung lũng không chết, gọi là cái mẹ sâu kín. Cửa của cái mẹ sâu kín là gốc của trời đất. Nó miên man như vẫn luôn có đó; dùng mãi mà không nhọc.

Thung lũng không cần đứng cao

Thung lũng ở chỗ thấp, nên nước từ nhiều nơi có thể tìm về. Hình ảnh ấy đối lập với thói quen muốn luôn đứng cao, nói lớn và được thấy nhiều. Điều nuôi dưỡng trong một gia đình, một tình bạn hay một nhóm làm việc thường không phải là người chiếm nhiều ánh nhìn nhất. Đó có thể là người biết lắng nghe, người đều đặn chăm một việc nhỏ, hay một nề nếp tử tế được giữ qua thời gian.

“Dùng mãi mà không nhọc” không có nghĩa con người không cần nghỉ ngơi. Nó nhắc ta tìm một cách sống ít hao tổn vì chống lại bản tính của mình. Khi việc làm được nối với điều thật sự có ý nghĩa, khi ta biết nhận và trao đúng mức, năng lượng không phải lúc nào cũng cạn theo mỗi lần cho đi.

“Có những nguồn mạch không ồn ào, nhưng nhờ chúng đời sống mới không khô đi.”

Một việc nhỏ hôm nay

Hãy nhớ đến một điều âm thầm vẫn đang nuôi bạn: một bữa cơm, một người bạn, một thói quen ngủ đủ, hay con đường có cây mà bạn thường đi qua. Dành một hành động để đáp lại nguồn nuôi dưỡng ấy — nói lời cảm ơn, tự nấu một bữa tử tế, hoặc bảo vệ một khoảng nghỉ.

Bài học rút ra