Trong buổi gặp bạn, một người kể lại chuyện vụng về của người ngồi cạnh. Cả bàn cười, người được nhắc đến cũng cười theo, nhưng sau đó ít nói hẳn. Ta nhìn thấy sự thay đổi ấy rồi tự hỏi có nên chuyển câu chuyện không. Mọi người đang vui, liệu mình có làm không khí mất tự nhiên? Chỉ một thoáng lưỡng lự, câu đùa tiếp theo đã đến, còn người bạn cúi xuống nhìn cốc nước.
Niềm vui chung đôi khi có một phần im lặng mà ta chưa nghe. Quẻ Đoài có thể gợi một câu hỏi cho những lúc ấy: sự cởi mở của cuộc gặp có đang dành chỗ cho tất cả người có mặt không?
Niềm vui có thể đi cùng sự trao đổi
Đoài là quẻ 58, gồm hai quái Đoài, gắn với hình tượng đầm nước và sự vui. Tượng truyện nói hai đầm nối nhau, rồi liên hệ với bạn bè cùng giảng tập, trao đổi học hỏi. Bài này lấy đó làm điểm tựa để nhìn niềm vui được nuôi trong sự gặp gỡ. Nguyên văn quẻ Đoài trên Wikisource.
Một cuộc gặp không cần luôn nghiêm trang mới có chiều sâu. Tiếng cười có thể giúp người mới bớt ngại, làm một ngày mệt nhẹ đi và đưa những người lâu không gặp gần lại. Nhưng khi niềm vui phụ thuộc vào việc một người phải chịu bị trêu, ta cần nhìn thêm cảm giác của họ.
Không phải lúc nào ta cũng đoán đúng người khác đang thấy gì. Một nụ cười có thể thoải mái, cũng có thể là cách tránh làm mọi người khó xử. Vì vậy, thay vì tự quyết rằng “họ có giận đâu”, ta có thể dừng việc kể tiếp và dành cơ hội để họ chọn có muốn tham gia câu chuyện ấy không.
Giữ tiếng cười bằng một cách kể khác
Nếu đang kể chuyện, hãy ưu tiên điều mình có quyền chia sẻ. Chuyện riêng người khác từng kể trong lúc khó khăn không mặc nhiên trở thành chất liệu cho một bàn tiệc. Ta có thể kể sự vụng về của chính mình hoặc một chuyện chung không khiến ai bị đặt vào chỗ phải giải thích trước mọi người.
Nếu đang nghe, một câu chuyển hướng nhẹ có thể đã đủ: hỏi người bạn về điều họ muốn kể, nhắc tới một kỷ niệm khác hoặc dừng việc thêm chi tiết vào câu đùa. Không cần làm thành một màn phán xét người kể. Mục đích là mở lại khoảng nói cho người vừa bị thu hẹp chỗ đứng.
Khi nhận ra chính mình đã làm ai khó chịu, có thể nói ngắn rằng câu đùa ấy đã đi quá và mình xin lỗi. Đừng buộc họ lập tức bảo không sao để cả bàn dễ chịu trở lại. Một lời xin lỗi có thể cần được nối bằng việc không lặp lại điều ấy trong những lần gặp sau.
Cởi mở mà vẫn có quyền nói không
Người bị trêu có thể muốn nói rõ mình không thích câu chuyện đó. Họ cũng có thể chưa muốn nói trước đám đông. Sự tôn trọng bao gồm cả việc không yêu cầu họ phản ứng theo một cách nhất định để chứng minh rằng mình hòa đồng. Ta không biết hết lý do khiến một điều tưởng nhỏ trở nên nhạy cảm với họ.
Ở chiều ngược lại, giữ sự chú ý đến người khác không có nghĩa phải kiểm soát mọi lời để buổi gặp hết tự nhiên. Ta vẫn có thể nhầm, rồi hỏi lại và sửa. Điều làm một nhóm bạn đáng tin thường nằm ở cách họ phản hồi khi biết ai đó không thoải mái, hơn là khả năng chưa từng nói sai.
Đây là một ứng dụng đời thường từ hình tượng Đoài, không phải thước đo để chấm một cuộc vui có đúng quẻ hay không. Người đọc có thể giữ câu hỏi về sự chia sẻ và dùng sự quan sát thật trong từng cuộc gặp.
Lần trò chuyện tới, thử để ý người đang ít nói. Mời họ tham gia bằng một câu hỏi dễ trả lời, rồi để họ có quyền kể ít hoặc nhiều. Sau buổi gặp, nhớ lại một khoảnh khắc mọi người cùng vui mà không ai phải làm nền. Có thể đọc thêm Quẻ Đoài: niềm vui trong sáng.
Một tiếng cười đẹp có thể còn ở lại sau khi cuộc gặp tan. Nó ở trong cảm giác rằng mình đã được đón nhận, và lần sau vẫn muốn ngồi xuống cùng những người ấy.