Chương 36 mở ra bằng những cặp đối nghịch: muốn co lại thì trước đó từng mở ra, muốn yếu đi thì trước đó từng mạnh lên, muốn lấy đi thì trước đó từng cho đi. Đây không phải mẹo để thao túng người khác. Lão Tử đang chỉ vào chuyển động kín đáo của sự vật: điều gì bị đẩy đến cực điểm thường đã mang mầm chuyển hướng ở bên trong.
Bản tiếng Hán
將欲歙之,必固張之;將欲弱之,必固強之;將欲廢之,必固興之;將欲奪之,必固與之。是謂微明。柔弱勝剛強。魚不可脫於淵,國之利器不可以示人。
Thấy điều đang đổi chiều
“Vi minh” là cái sáng tinh vi, khả năng nhìn ra chuyển động khi nó chưa phô bày. Một người nói quá nhiều đôi khi đang che sự bất an. Một tổ chức phô sức liên tục có thể đang thiếu nền tảng. Một cơn giận bùng lên có khi che một nỗi buồn chưa được lắng nghe. Thấy được tầng sâu ấy, ta bớt phản ứng bằng một lực đối đầu tương đương.
Mềm yếu thắng cứng mạnh không có nghĩa cứ nhượng bộ. Nước mềm, nhưng biết tìm đường; cây non mềm, nhưng biết uốn theo gió để không gãy. Cái mềm có sức vì nó không khóa mình trong một tư thế. Nó biết lùi để giữ điều quan trọng, biết đổi cách nói để giữ cuộc đối thoại, biết nghỉ để không biến cố gắng thành kiệt quệ.
Đừng phô mọi công cụ sắc bén
Hai câu cuối nhắc cá không rời vực sâu và lợi khí của quốc gia không nên bày ra. Điều quý cần có chỗ để được nuôi dưỡng; năng lực mạnh cần được dùng kín đáo và đúng lúc. Khi ta khoe mọi điều mình có thể làm, ta dễ bị kéo vào cạnh tranh, hoặc dùng chính năng lực ấy vào những việc không cần thiết.
Trước một va chạm hôm nay, thử đừng trả lời bằng cách mạnh nhất ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi, một khoảng dừng, hoặc một ranh giới nói bằng giọng bình thường. Mềm không phải là không có lực. Mềm là biết đặt lực đúng chỗ để không làm gãy điều còn có thể được gìn giữ.