Có một việc cần được nhắc: đồng nghiệp quên khóa cửa, người thân chưa uống thuốc theo hướng dẫn, hoặc một người bạn liên tục đến trễ. Ta biết điều đó ảnh hưởng đến người khác. Nhưng khi mở lời, sự bực bội đã đi trước sự quan tâm. Lời nhắc trở thành một bản án ngắn.
Trong Bát chánh đạo, chánh ngữ thường được trình bày cùng những điều nên tránh: nói dối, nói gây chia rẽ, nói lời thô ác và lời nói phù phiếm. Đây là khung đạo đức cho lời nói, không phải công thức khiến mọi cuộc trò chuyện đều dễ dàng. Nhắc một điều khó cần cả sự thật lẫn lòng không làm hại.
Đúng sự thật chưa đủ
“Bạn lúc nào cũng vô trách nhiệm” gom cả con người vào một nhãn. Một câu cụ thể hơn là: “Ba lần gần đây cửa chưa được khóa, nên mình lo chuyện này ảnh hưởng đến an toàn của mọi người.” Ta nói điều đã thấy, tác động của nó và nhu cầu cần được bảo đảm.
Trước khi mở lời, hãy tự hỏi: mình muốn bảo vệ điều gì, hay chỉ muốn người kia nếm lại sự khó chịu mình đang có? Nếu mục đích chính là trút giận, nên tạm dừng. Nếu mục đích là làm rõ và tìm cách sửa, hãy nói ngắn, cụ thể, không lôi thêm những lỗi cũ. Sau đó, chừa chỗ cho người nghe giải thích hoặc đề nghị cách khắc phục.
Hôm nay, viết lời mình cần nói thành ba câu: điều đã xảy ra, điều đó ảnh hưởng thế nào, và mình mong điều gì từ lần sau. Bỏ những từ “luôn luôn”, “chẳng bao giờ”, rồi chọn một thời điểm thích hợp.