Chương 19 dùng những lời mạnh: dứt thánh, bỏ trí, dứt nhân, bỏ nghĩa, bỏ xảo, bỏ lợi. Nếu đọc vội, ta có thể tưởng Lão Tử chống lại học hỏi và đạo đức. Nhưng điều ông phê phán là thứ tri thức dùng để hơn người, thứ đạo đức chỉ còn hình thức, và sự lanh lợi bị dẫn dắt bởi lòng tham.

Bản tiếng Hán

絕聖棄智,民利百倍;絕仁棄義,民復孝慈;絕巧棄利,盜賊無有。此三者以為文不足,故令有所屬:見素抱樸,少私寡欲。

Trở về với điều chưa bị trang sức

“Thấy sự mộc, giữ sự phác” là lời mời quay về với điều giản dị, chưa bị cái tôi tô vẽ. Ta vẫn học, vẫn làm việc giỏi, vẫn phân biệt đúng sai. Nhưng ta không cần dùng hiểu biết để làm người khác im lặng, hay dùng vẻ tử tế để đổi lấy lời khen.

Khi lòng riêng và ham muốn bớt đi, cách ta nhìn người cũng rộng hơn. Ta không cần thắng mọi cuộc nói chuyện. Ta có thể thừa nhận điều mình chưa biết, chia phần lợi ích công bằng hơn, và bớt biến một sơ suất thành lý do để kết án.

Một lần làm nhẹ lòng

Hãy chọn một việc hôm nay để làm theo cách ít phô trương hơn: giúp một người mà không chờ được biết ơn, nói “mình chưa rõ” thay vì cố tỏ ra hiểu, hoặc không mua một món chỉ để chứng tỏ điều gì. Việc nhỏ ấy không khiến đời sống nghèo đi. Nó trả lại chỗ cho sự chân thành và tình người.