Chương 28 đặt những mặt tưởng như đối lập cạnh nhau: mạnh và mềm, sáng và tối, vinh và nhục. Biết một phía nhưng giữ được phía kia, con người không bị mắc kẹt trong một hình ảnh duy nhất về mình.

Bản tiếng Hán

知其雄,守其雌,為天下谿。為天下谿,常德不離,復歸於嬰兒。知其白,守其黑,為天下式。為天下式,常德不忒,復歸於無極。知其榮,守其辱,為天下谷。為天下谷,常德乃足,復歸於樸。樸散則為器,聖人用之則為官長,故大制不割。

Không cần chối bỏ một nửa của mình

Biết mạnh mà giữ mềm không phải giả yếu. Đó là có khả năng nhưng không dùng sức ở mọi nơi; có tiếng nói nhưng vẫn nghe; có thể tiến mà không xem lùi một bước là thất bại. Người chỉ cho phép mình mạnh sẽ sợ hãi mỗi khi cần được giúp đỡ. Người biết cả hai phía có nhiều cách đáp lại đời hơn.

Biết sáng mà giữ tối cũng không phải chọn mơ hồ. Ánh sáng giúp ta phân biệt, còn bóng tối nhắc rằng hiểu biết luôn có giới hạn. Nhờ giữ phần chưa biết, ta bớt biến kết luận hôm nay thành chân lý cuối cùng.

Trở về với gỗ chưa đẽo

“Phác” là khối gỗ mộc, hình ảnh của bản tính chưa bị chia cắt thành quá nhiều vai diễn. Khi chỉ muốn được kính trọng và sợ mọi điều làm mình mất mặt, ta phải gọt mình theo ánh nhìn bên ngoài. Trở về mộc mạc là thôi trang sức quá mức cho cái tôi, để năng lực được dùng đúng việc.

Hôm nay, hãy nhận ra phía mình thường cố che giấu: sự chưa biết, nhu cầu nghỉ hay một lỗi nhỏ. Nhìn nó bằng sự thành thật không làm ta yếu đi. Toàn vẹn không phải chỉ giữ phần đẹp; đó là biết chứa những mặt khác nhau mà không để một mặt độc chiếm đời mình.